Ayşegul Tonyalı, Kahramanmaraş ve Şanlıurfa’da yaşanan olayların ardından ebeveynlerin toplumsal yargılarla hareket etmekten kaçınması gerektiğini vurguluyor. Psikiyatri raporları ya da muayene kayıtları bir ceza dosyasının parçası değildir; bu kayıtlar sağlık sürecinin birer parçasıdır. 2005 öncesinde bazı meslekler için getirilen kısıtlamalar zamanla değişti ve şimdi en yakın iki yıllık süreçlere bakılarak karar veriliyor. Bu düzenleme, psikiyatriye gitmenin çocukların geleceğine bir engel olmadığını netleştiriyor.
Kahramanmaraş ve Şanlıurfa’daki saldırıların ardından çocukların psikolojik sağlığına yönelik önlemler, aileler arasında önemli bir tartışma başlattı. Tonyalı, toplumsal önyargıların tedaviden kaçınmaya yol açmaması gerektiğini belirterek Hürriyet’e değerlendirmelerini paylaştı. 1. Çocuğumun damgalanacağı korkusu toplumumuzda ne kadar yaygın? “Bu endişe çok yaygın; çünkü çocuklarımız hepimizin birinci teminatı. Ancak bu inkâr hali, süreci kabul etmeyi ve gerekli yardımı almayı zorlaştırır.”
2. Bu algının kaynağı nedir? “İletişim eksikliği ve eğitimsizlik temel nedenler. Psikoloji, terapi ve psikiyatri arasındaki farklar yeterince anlatılmıyor; ebeveynler için net bilgi bulunmuyor. Bu durum insanları korkutan ve öcüleştiren bir atmosfer yaratıyor. Ayrıca yetişkinlerle çocuklar için uygulanan tedaviler birbirinden çok farklıdır; çocuklarda görülen bozukluklar çoğu zaman hafif veya orta şiddette olabilir. Ruhsal sorunlar görünmez olabilir; oysa görsellik ruhsal sağlığı göstermeye yeterlidir.”
3. Erken tanı ve tedavinin yetişkinlikte sağladığı farklar neler? “Erken dönemde rahatsızlıklar genelde kurumsal hale gelmemiş olur; dolayısıyla tedaviye yanıt verme potansiyeli yüksektir. Doğru tanı ve uygun destekle çocuklar, bazen sadece eğitim, bazen ilaç veya terapi ile normal yaşantılarına dönüşebilirler. Örneğin DEHB’de erken müdahale, beyin işleyişini düzenleyebilir ve yaşam kalitesini belirgin şekilde iyileştirebilir.”
4. Erişkinlikte uygulanamayacak şeyler neden çocuklarda mümkün olabiliyor? “Çocukların beyinleri genç ve esnektir; nöroplastisite bu süreci destekler. Erken yaşta başlanan müdahaleler, kronikleşme riskini azaltır. Erişkinlikte bazı hastalıklar güçleşebilir, o yüzden çocuklukta erken müdahale büyük fark yaratır. Ancak aileler, tedavinin çocukları için sakıncalı olduğunu düşünebilir; bu, yanlış bir algıdır. Her çocuğun ihtiyacı farklıdır; dozlar ve tedavi planları kişiye özel olarak ayarlanır.”
5. Konu hakkında alınan tanı ve tedaviler sicile işlenir mi? “Psikiyatri raporları ve muayene kayıtları adli sicile dahil değildir; bunlar sağlık kayıtlarıdır. 2005 öncesi bazı meslekler için getirilen kısıtlamalar kaldırıldı ve şimdi kişinin son iki yıllık süreci temel alınarak karar verilir. Böylece psikiyatriye başvurmanın çocukların geleceğini tehdit etmediği netleşir.”
