İnsan gelişimi, sadece biyolojik ihtiyaçların karşılanmasıyla sınırlı değildir; duygusal bağlanmanın derin kökleriyle şekillenen karmaşık bir süreçtir. Yaşamın ilk yılları, bireyin ileride kuracağı ilişkilerin ve içsel dünyasının temelini oluşturur. Bu kritik dönemde, birinci ve temel bakım verenin varlığı güvenlik hissinin ötesinde bebeğin psikolojik ve fiziksel sağlığını da doğrudan etkiler.
II. Dünya Savaşı sonrası yetimhanelerdeki çalışmalar, mikrobik enfeksiyonlar ve temizliğin kusursuz olmasıyla her şeyin çözüldüğünü düşünen bakış açısını sorgulatan sonuçlar ortaya koydu. Doktorlar ve kurum yöneticileri, bebeğin hayatta kalması için sadece sıcak bir yatak, yeterli besin ve steril ortamın yeterli olduğunu düşünüyordu; fakat bu yaklaşım, gelişimi geciktiren ve farklı alanlarda kayıplara yol açan sonuçlar doğuruyordu. Spitz, yalnızca fiziksel ihtiyaçların karşılanmasıyla çocukların ilerlemesini beklemek yerine, bakım veren ile çocuk arasındaki duygusal bağın rolünü mercek altına aldı.
Bir grup bebek, fiziksel olarak temiz ve tıbbi olarak korunaklı bir ortamda büyürken, bakımın kişisel ve sürekli ilgiden yoksun olduğu yetimhane koşullarında gelişim geriliği riskinin yükseldiğini gösterdi. Diğer grup ise daha az modern koşullarda, fakat anneleriyle birlikte oldukları için duygusal açıdan desteklenen bebeklerden oluşuyordu. Spitz, 2 ile 18 ay süren gözlemlerde, anneyle ayrılıkların bebeklerin ruhsal ve fiziksel durumlarını nasıl etkilediğini detaylı biçimde izledi. İlk aylarda bebekler daha çok ağlama, huzursuzluk ve talepkârlık gösterdi; sonraki aylarda ise kilo kaybı, uykusuzluk ve ilgisizlik gibi belirtiler belirginleşti. Üçüncü ayda donuk bakışlar ve motor becerilerde gerileme görülebiliyordu.
İlginç olan nokta, anneyle kısa süreli yeniden birleşme durumunda iyileşmenin hızlandığı; ancak ayrılık devam ettikçe geri dönülmesi güçleşen zararlar oluştuğuydu. En üst düzey hijyen ile bile bebekler hastalıklara karşı zayıf bağışıklık geliştirebilirken, anneleriyle kalanlar daha dirençli olabiliyordu. Spitz’in çalışması, bebeklerin hayatlarında güvenli bir bağın bulunmasının, yalnızca fiziksel ihtiyaçlardan çok daha önem taşıdığını gösterdi.
Kaynaklar: Spitz, R. A. (1945). Hospitalism: An inquiry into the genesis of psychiatric conditions in early childhood. The Psychoanalytic Study of the Child, 1(1), 53-74. Ayrıca yetimhanedeki bebeklerin yaklaşık %37’sinin ikinci yılın sonunda hayatını kaybettiği gözlemlendi.
Sonuç olarak, Spitz, yaşamın ilk yılında birincil bakım verenin kaybının “anaklitik depresyon” olarak adlandırdığı bu durumun, bebeklerin gelişimini yalnızca ruhsal olarak değil, merkezi sinir sistemi açısından da tehdit eden bir biyolojik süreç olduğunu vurgulamıştır: “Bebekler yalnızca beslenmekle büyümezler; sürekli bir bakım veren ile kurulan bağ, oksijen ve su kadar hayati öneme sahiptir.”
